Taal in Azerbeidzjan: handige woorden en zinnen

De landstaal is Azerbeidzjaans, een Turkse taal die sinds 1991 in het Latijnse alfabet wordt geschreven. In Bakoe kom je met Engels of Russisch een heel eind; buiten de steden helpt een handvol Azerbeidzjaanse woorden je enorm — en het levert je altijd een glimlach op.

Wat spreekt men waar

Azerbeidzjaans lijkt sterk op Turks; spreek je wat Turks, dan versta je verrassend veel. In Bakoe is Russisch nog altijd een gebruikstaal: veel stadsbewoners van middelbare leeftijd en ouder schakelen er moeiteloos op over, en in winkels en taxi's is het vaak de snelste tweede taal. Engels hoor je bij jongeren, hotelpersoneel, gidsen en in de betere restaurants. Buiten de steden — in dorpen rond Sheki, Guba of in de bergen — kom je met Engels nauwelijks verder en is een vertaalapp met offline woordenboek goud waard. In Khinalug wordt daarnaast een eigen taal gesproken, het Khinalug, die met geen enkele buurtaal verwant is; meer daarover bij bevolking en talen.

Uitspraak: de letters die anders klinken

Letter	Klinkt als
ə	korte open "a/è", als de a in het Engelse cat — de meest voorkomende klinker
c	"dzj", als de j in jam
ç	"tsj", als in tsjilpen
ş	"sj", als in sjaal
j	"zj", als in journaal
q	harde "g" als in het Engelse goal
x	keel-"ch", als in lachen
ğ	zachte, nauwelijks hoorbare g die de klinker ervoor rekt
ı	doffe klinker zonder accent, als de e in de
ö / ü	als in het Duitse schön en het Nederlandse muur

De klemtoon ligt meestal op de laatste lettergreep. Alle letters worden uitgesproken; stomme letters bestaan niet.

Handige zinnen

Nederlands	Azerbeidzjaans	Uitspraak
Hallo	Salam	sa-LAM
Goedemorgen	Sabahınız xeyir	sa-ba-huh-nuhz che-JIR
Goedenavond	Axşamınız xeyir	ach-sja-muh-nuhz che-JIR
Welkom	Xoş gəlmisiniz	chosj gel-mi-si-NIZ
Hoe gaat het?	Necəsiniz?	ne-tsje-si-NIZ
Goed, dank u	Yaxşıyam, sağ olun	jach-SJUH-jam, saagh o-LOEN
Dank je	Sağ ol	saagh OL
Hartelijk dank	Çox sağ ol	tsjoch saagh OL
Graag gedaan	Dəyməz	dej-MEZ
Alstublieft (hier)	Buyurun	boe-joe-ROEN
Sorry / pardon	Bağışlayın	ba-uhsj-la-JUHN
Ja	Bəli	BE-li
Nee	Xeyr	cheyr
Tot ziens	Sağ olun / Hələlik	saagh o-LOEN / he-le-LIK
Mijn naam is …	Mənim adım …	me-NIM a-DUHM
Ik begrijp het niet	Başa düşmürəm	ba-SJA dusj-mu-REM
Spreekt u Engels?	İngiliscə danışırsınız?	in-gi-LIS-dzje da-nuh-sjuhr-suh-NUHZ
Waar?	Harada?	ha-ra-DA
Waar is het toilet?	Tualet haradadır?	toe-a-LET ha-ra-da-DUHR
Hoeveel kost het?	Neçədir?	ne-tsje-DIR
Dat is duur	Bahadır	ba-ha-DUHR
Is er korting?	Endirim var?	en-di-RIM var
Water	Su	soe
Thee	Çay	tsjai
Koffie	Qəhvə	geh-VE
Brood	Çörək	tsjeu-REK
Zonder vlees	Ətsiz	et-SIZ
Heerlijk	Dadlıdır	dad-luh-DUHR
Eet smakelijk	Nuş olsun	noesj ol-SOEN
De rekening, alstublieft	Hesab, zəhmət olmasa	he-SAB, zeh-MET ol-ma-SA
Links / rechts / rechtdoor	Sol / Sağ / Düz	sol / saagh / duz
Station	Vağzal	vaagh-ZAL
Hotel	Otel	o-TEL
Vandaag / morgen	Bu gün / Sabah	boe GUN / sa-BAH
Hoe laat is het?	Saat neçədir?	saat ne-tsje-DIR
Een, twee, drie	Bir, iki, üç	bir, i-KI, utsj
Mooi	Gözəl	geu-ZEL
Help!	Kömək edin!	keu-MEK e-DIN

Tip: begin een gesprek altijd met salam en sluit af met çox sağ ol. Die twee woorden veranderen in een dorpswinkel of theehuis de hele toon van de ontmoeting — zie ook tradities en omgangsvormen.

Lezen en oriënteren

Straatnaamborden en menu's staan in het Latijnse alfabet, dus je kunt alles hardop lezen, ook zonder de betekenis te kennen. Op oudere gebouwen, in de metro en op sommige monumenten staat nog cyrillisch schrift uit de Sovjettijd. Metrostations zijn tweetalig aangeduid. In restaurants buiten Bakoe is er lang niet altijd een Engelse menukaart; de gerechtnamen op eten en drinken helpen je dan verder.

Volgende stap: lees over de theecultuur waar je je eerste çay bestelt, bekijk de rest van de praktische informatie en regel data voor je vertaalapp via simkaart en internet.