De granaatappel: nationaal symbool op je bord
De granaatappel (nar) is in Azerbeidzjan meer dan fruit: hij staat op tapijten, in keramiek en in het logo van half het land. Op tafel kom je hem tegen als verse pitten, als sap en vooral als narsharab, de ingedikte saus die klassiek bij vis hoort. Het seizoen loopt van eind september tot in december; reken op 2–5 manat (€ 1–3) per kilo op de markt.
Waarom juist deze vrucht
De granaatappel groeit hier al millennia in het wild en in boomgaarden, vooral in de warme laagvlakten rond Goychay, in het Karabach-gebied en in het zuiden. Hij komt terug in de Azerbeidzjaanse ornamentiek: in de tapijtpatronen als vruchtbaarheidsmotief, in het aardewerk van Lahij, op sieraden en in het toeristische souvenirschap. Officieel is de granaatappel een van de nationale symbolen; UNESCO plaatste in 2020 de granaatappelcultuur en -tradities op de lijst van immaterieel erfgoed.
Narsharab: de saus die je overal tegenkomt
Narsharab is granaatappelsap dat wordt ingekookt tot een donkere, licht stroperige saus — zuur, fruitig, met een lichte bitterheid van de schil. Hij staat standaard op tafel bij vis, en dan vooral bij steur en andere vaste witte vis van de grill; zie ook kebab en de grillcultuur. Verder gebruik je hem bij lam, over gegrilde groenten en soms als dipsaus bij brood. In de supermarkt kost een fles grofweg 4–10 manat (€ 2–5) en hij reist prima mee naar huis, mits goed ingepakt in je ruimbagage.
Let op het etiket: goede narsharab bevat alleen granaatappelsap en eventueel wat zout of kruiden. Goedkope flessen zijn aangelengd met suiker en verdikkingsmiddel en smaken vlak.
Het granaatappelfestival van Goychay
Het stadje Goychay, ruim 200 kilometer ten westen van Bakoe langs de weg richting Ganja, houdt jaarlijks een granaatappelfestival aan het eind van het oogstseizoen: doorgaans eind oktober of begin november, met een programma van markt, muziek, dans en verkoop van vruchten, sap en narsharab. De exacte datum verschuift per jaar en wordt vaak pas kort van tevoren aangekondigd — controleer de actuele kalender voordat je er je reisplan op afstemt. Wie geen festival treft, rijdt in het najaar sowieso langs kraampjes vol granaatappels aan de doorgaande weg.
Wat je ermee doet als reiziger
| Vorm | Waar | Prijs |
|---|---|---|
| Verse granaatappels, per kilo | Bazaar, in het seizoen | 2–5 AZN (€ 1–3) |
| Vers geperst sap, per glas | Straatkarretjes en sapstalletjes | 2–5 AZN (€ 1–3) |
| Fles narsharab | Supermarkt, bazaar | 4–10 AZN (€ 2–5) |
| Granaatappelwijn | Slijterij, supermarkt | 10–25 AZN (€ 5–13) |
| Gedroogde pitten / granaatappelthee | Souvenirwinkels | vanaf circa 5 AZN (€ 2,60) |
Reken met ongeveer 1,90 AZN voor 1 euro; de manat is aan de dollar gekoppeld. Op de bazaar wordt afgerond en soms onderhandeld — zie Teze Bazaar voor hoe dat daar werkt.
Hoe je hem openmaakt
- Snijd de kroon (het bloemuiteinde) er met een klein mes uit, als een dekseltje.
- Kerf van boven naar beneden ondiep langs de witte ribben die je nu ziet zitten — meestal vijf of zes.
- Trek de vrucht met je duimen open in partjes in plaats van hem door te snijden; zo blijven de pitten heel.
- Tik de partjes met een lepel boven een kom uit, of doe het onder water: de pitten zinken, de witte vliezen drijven.
Voor sap zonder pers: rol een hele granaatappel stevig over het aanrecht tot je de pitten hoort knappen, prik een gaatje en knijp hem leeg.
In de keuken en op het bord
- Bij plov en vlees — verse pitten als zuurtje over de rijst; zie plov.
- In salades — pitten met walnoot en kruiden, of over gegrilde aubergine.
- In dolma — in het zuiden gaat er granaatappelsiroop door de vulling; lees over dolma.
- Als wijn — nar şərabı, een halfzoete curiositeit, staat naast de druivenwijn in het schap. Zie wijn uit Azerbeidzjan.
Volgende stap: terug naar eten en drinken voor de rest van de keuken, of bekijk wanneer het oogstseizoen valt bij Azerbeidzjan in oktober.